تاثیر حجم مبنا در معاملات بورس



مثالی برای تعیین قیمت پایانی

فرصت‌سازی جدید در بورس

دنیای اقتصاد- پس از آن که سازمان بورس و اوراق بهادار در آبان‌ماه سال پیش، محدودیت نوسان روزانه قیمت سهام را از 3 به 5/3 درصد افزایش داد، این محدودیت از فردا با نیم درصد افزایش دیگر به 4 درصد ارتقا می‌یابد؛ افزایش اخیر حکایت از انتظارات فعالان بورس اعم از معامله‌گران، کارگزاران و سهامداران درخصوص افزایش نقدشوندگی و تلاش‌های سازمان بورس برای برآورده کردن این انتظارات دارد. این در حالی است که رییس اداره نظارت بر بورس‌ها، هفته قبل در گفت‌و‌گو با دنیای اقتصاد از افزایش تدریجی محدودیت نوسان روزانه حمایت کرده بود، اما وقوع آن را به بلوغ معامله‌گران مرتبط کرده بود. به اعتقاد کارشناسان، وجود محدودیت نوسان روزانه، علاوه‌بر کاهش کارآیی معاملات بورس، موجب ایجاد رانت برای برخی از فعالان بورس، ایجاد صف‌های خرید و فروش و سوق دادن سهامداران به سمت شایعه‌محوری به جای تحلیل محوری می‌شود. از سوی دیگر محدودیت نوسان 4 درصدی بورس در شرایطی اجرایی می‌شود که در حال حاضر این محدودیت در فرابورس معادل 5 درصد و بدون اعمال حجم مبنا است.

دومین افزایش نیم‌درصدی دامنه نوسان قیمت
در شرایطی که تنها کمتر از یک هفته از اظهارنظر مدیر نظارت بر بورس‌های «سبا» در خصوص موافقت این سازمان با افزایش تدریجی دامنه نوسان می‌گذرد، در آخرین ساعات روز معاملاتی هفته گذشته، سامانه رسمی بورس اوراق بهادار از افزایش نیم‌درصدی دامنه نوسان روزانه قیمت سهام خبر داد.
به گزارش خبرنگار ما، بر اساس اعلام بورس اوراق بهادار تهران از فردا دامنه نوسان قیمت از 5/3‌درصد به 4‌درصد و دامنه حق تقدم از 7‌درصد به 8درصد افزایش می‌یابد. این در حالی است که شرکت بورس اوراق بهادار پیش از این در گزارشی که به منظور افزایش نقدشوندگی بازار ارائه کرده بود، دامنه نوسان برای معاملات بورس را 5‌درصد پیشنهاد کرده بود.
حال با گذشت حدود یک سال از این گزارش، سازمان بورس برای دومین بار با رشد نیم‌درصدی دامنه نوسان معاملات موافقت کرده است. بر این اساس در سال گذشته «سازمان» نیز با رشد نیم‌درصدی، دامنه نوسان معاملات را از 3 به 5/3‌ و در حال حاضر نیز با نیم‌درصد دیگر افزایش به 4‌درصد رسانده است. اتفاقی که از سیاست لاک‌پشتی و تدریجی سازمان بورس برای افزایش نقدشوندگی بازار سرمایه حکایت دارد، چیزی که همه ارکان بازار همواره از نهادهای نظارتی و تصمیم‌ساز بورس خواستار شده‌اند.
در همین حال معاون مطالعات اقتصادی بورس تهران درباره دلایل تعیین دامنه نوسان 4‌درصدی برای معاملات سهام گفت:‌سال گذشته بورس اوراق بهادار تهران گزارشی را برای افزایش نقدشوندگی بازار به شورای عالی بورس ارائه کرد که بر اساس آن پیشنهاد شده بود که دامنه نوسان سهام از 3‌ به 5‌درصد افزایش یابد؛ اما بر اساس تصمیم‌ سازمان بورس دامنه نوسان در سال گذشته فقط نیم‌درصد افزایش پیدا کرد و این سیاست در سه ماه اول امسال هم ادامه پیدا کرد تا این که چهارشنبه گذشته رسما افزایش نیم‌درصدی دیگر از دامنه نوسان و تعیین محدوده نوسان 4‌درصدی به بورس اعلام شد. علی سنگینیان افزایش نیم‌درصدی دامنه نوسان در دو نوبت را ناشی از سیاست سازمان بورس مبنی بر افزایش تدریجی نقدشوندگی بازار اعلام کرد.
تغییرات اساسی در گره معاملاتی
وی در پاسخ به این پرسش که در ظاهر برخی دیگر از پیشنهادهای بورس در آیین‌نامه جدید معاملات در نظر‌گرفته شده است، گفت: دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات در کمیته تدوین مقررات بورس نهایی شده و هیات‌مدیره سازمان بورس در رابطه با آن باید تصمیم‌گیری کند که در آن برخی از سیاست‌های افزایش نقدشوندگی برای بازار سهام اتخاذ شده است.
وی افزود: در دستورالعمل جدید اجرایی نحوه انجام معاملات، مقررات مربوط به دستورالعمل‌گره معاملاتی با اصلاحاتی مواجه شده است که از جمله آن می‌توان به تغییر تعریف‌گره معاملاتی و کاهش زمان مشمول شدن نمادها در‌گره معاملاتی از 10 روز به 3 روز و حذف حجم مبنا و افزایش دامنه نوسان برای شرکت‌های مشمول‌گره معاملاتی اشاره کرد. سنگینیان از بازگشایی نمادها به صورت حراج و بدون دامنه نوسان و کاهش مدت زمان توقف نمادها به عنوان دیگر نکات در نظر‌گرفته شده در دستورالعمل اجرایی معاملات یاد کرد و افزود: همه این موارد جزو پیشنهادهای بورس تهران بوده که برخی از این پیشنهادها با اصلاحاتی در دستورالعمل اجرایی معاملات در نظر‌گرفته شده است.
او تعیین قیمت پایانی سهام بر اساس حراج پایانی را از دیگر پیشنهادهای بورس در گزارش نقدشوندگی ذکر کرد و افزود: به احتمال بسیار زیاد از این پیشنهاد هم در دستورالعمل جدید انجام معاملات استفاده خواهد شد.
در آرزوی بورس هنگ‌کنگی
اما معامله‌گران بازار به ویژه آنهایی که در یکی دو سال اخیر به جمع معامله‌گران بورس تهران پیوسته‌اند، همواره این سوال را در ذهن خود تکرار می‌کنند که چرا سود و زیان ما در بازار سرمایه محدود به 5/3‌درصد شده و چرا مثل بورس‌بازان هنگ‌کنگی نمی‌توانیم 100‌درصد سرمایه خود را در سود بگیریم.
سابقه دامنه نوسان
در دوره‌های گذشته و در زمان دبیر کلی میرمطهری (از 78 تا 82)، دامنه نوسان قیمت سهام شرکت‌ها 5‌درصد و بدون اعمال حجم مبنا بود؛ اما به هنگام رشد مداوم سهام در اواخر سال 81، این دامنه به 5/2 و یک‌درصد کاهش یافت. در آن زمان دامنه نوسان شرکت‌ها با P/E بین 5/5 تا 5/7 به 5/2‌درصد و بالاتر از 5/7 به یک‌درصد محدود ‌شد؛ اما به طور کلی دامنه نوسان 5/2 و یک‌درصد حداکثر مربوط به 30 شرکت می‌شد.
در زمان دبیرکلی عبده تبریزی (از سال 82 تا 84) این محدوده به 5‌درصد و بدون در نظر‌گرفتن متغیر P/E سهام شرکت‌ها تغییر یافت؛ اما پس از مدتی از اهرم حجم مبنا استفاده شد که بر اساس آن باید روزانه تعداد مشخصی از سهام شرکت‌ها مورد داد‌و‌ستد قرار می‌گرفت تا افزایش یا کاهش 5‌درصدی نرخ، مشمول سهام شرکت‌ها ‌شود.
از طرف دیگر علاوه بر محدوده نوسان و حجم مبنا، عدم فروش سهام تا 3 روز کاری نیز اعمال می‌شد که محدودیت در فروش سهام باعث شده بود که دیدگاه اکثر سهامداران کوتاه باشد؛ اما از سال 85 امکان فروش سهام به یک روز کاری تغییر کرد و زمینه تحول در امر مبادلات را به وجود آورد.
محدودیتی به نام حجم مبنا؟
حجم مبنا حداقل تعداد برگه سهامی است که باید مورد معامله قرار گیرد تا سهم در پایان روز در قیمتی به ثبت برسد. حجم مبنا برای کنترل رشد بی رویه قیمت سهام در سال 1382تصویب شد. براین اساس در ابتدای این قانون و در سال82 اساس براین بود که 15‌درصد از سهام کل یک شرکت طی یک سال مورد معامله قرار گیرد و روزهای کاری سال 250روز فرض شده بود که بر آن اساس حجم مبنای روزانه یک سهم 6صدم درصد تعداد کل سهام شرکت می‌شد؛ اما از ابتدای سال 1383 این قانون تغییر کرد و از 15درصد به 20‌درصد افزایش یافت و حجم معاملات روزانه به 8صدم‌درصد کل سهام شرکت افزایش یافت.
در بورس اوراق بهادار ایران حجم مبنا به منظور اطمینان از اینکه تغییر قیمت‌ سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس حاصل از معامله حداقل تعداد معینی از سهام شرکت است، تعریف و برای محاسبه آن ضریب هشت در هزار در تعداد سهام تمام شرکت‌ها صرف ‌نظر از اندازه آن‌ها اعمال‌ شد. با توجه به اینکه در مورد شرکت‌های بزرگ هدف مذکور با حجم مبنای کمتری نیز حاصل می‌شود، لذا هیات‌مدیره شرکت بورس تصمیم‌گرفت ضریب محاسبه حجم مبنای شرکت‌هایی را که سرمایه آن‌ها بیشتر از 3هزار‌میلیارد‌ریال است از هشت در ده‌‌هزار به چهار در ده‌‌هزار کاهش دهد.
بر این اساس از تاریخ دوم تیر 86 ضریب محاسبه حجم مبنای 11 شرکت به چهار در ده‌هزار تغییر یافت که از جمله آنها می‌توان به فولاد مبارکه اصفهان ـ سایپا ـ سرمایه‌گذاری غدیر- ملی صنایع مس ایران ـ ایران خودرو- بانک پارسیان ـ سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی ـ سیمان فارس خوزستان ـ‌گروه بهمن سرمایه‌گذاری بانک ملی ایران ـ مدیریت پروژه‌های نیروگاهی ایران اشاره کرد.
بررسی تغییرات دامنه نوسان
تغییر دامنه نوسان در بورس تهران اتفاق عجیبی نیست، و در طول تاریخ 43 ساله بورس تهران به ویژه در دهه اخیر همواره اتفاق افتاده است، تا جایی که در نهم آذر ماه سال 84بنا بر مصوبه هیات‌مدیره سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار، از تاریخ یکشنبه سیزدهم آذرماه همان سال دامنه نوسان قیمت به روزانه پنج‌درصد تغییر کرد. بر اساس مصوبه هیات مدیره سازمان کارگزاران مصوب 12/9/1384 با توجه به وضعیت جاری بازار، محدوده نوسان روزانه قیمت سهام از تاریخ 13 آذرماه 1384 به حالت قبل از 18/8/1384 بازگشت. این موضوع به معنای آن بود که امکان تغییر قیمت سهام روزانه حداکثر به میزان پنج‌درصد افزایش یا کاهش است.
افزون بر این، در مقطعی دیگر براساس گزارش مدیریت بازار در راستای سلسله اقدامات شرکت بورس در خصوص افزایش نقد شوندگی بازار و بر اساس مصوبه هیات‌مدیره شرکت و تایید سازمان بورس اوراق بهادار از روز شنبه مورخ 21/2/87 دامنه مجاز نوسان قیمت روزانه سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار از 2 به 3‌درصد افزایش یافت که در آن زمان بورس تهران ابراز امیدواری کرده بود، با اجرای شرایط جدیدالذکر محدودیت نوسان قیمت، روان شدن بیشتر معاملات و بهبود نقد شوندگی را شاهد باشد و در نهایت در تاریخ 16/8/88 به فعالان بازار سرمایه اعلام شد، در راستای افزایش نقدینگی سهام دامنه مجاز نوسان روزانه قیمت سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار، از سه به سه و نیم‌درصد و برای حق تقدم سهام از 6 به 7‌درصد افزایش یافت. در همین راستا نیز حجم مبنای شرکت‌های با سرمایه ده‌میلیارد سهم و بیشتر از 4 در ده‌هزار (0004/0) به 3 در ده‌هزار (0003/0) تعداد سهام شرکت تغییر پیدا کرد.
گره‌گشایی از بازار!
از سوی دیگر در تیر ماه سال 86 بود که به منظور افزایش نقد شوندگی و رفع‌گره معاملاتی از نماد شرکت‌های دارای صف فروش یا خرید، ضوابطی از سوی هیات‌مدیره بورس تصویب شد که از 17 شهریور همان سال به اجرا درآمد.
این ضوابط جدید که گره معاملاتی نام گرفته بود، به وضعیتی اطلاق می‌شد که در آن یک نماد معاملاتی به‌رغم برخورداری از صف سفارش خرید یا فروش، حداقل معادل یک برابر حجم مبنا برای شرکت‌های با 3‌میلیارد سهم و بیشتر و دو برابر حجم مبنا برای سایر شرکت‌ها، به علت عدم تقارن قیمت‌های درخواست خرید و فروش، حداقل به مدت ده جلسه معاملاتی متوالی مورد معامله قرار نگیرد یا متوسط معاملات روزانه آن در این دوره(به استثنای معاملات در نماد ژعمده)، کمتر از 20‌درصد حجم مبنا باشد.
همچنین برای رفع‌گره معاملاتی، تاثیرحجم مبنا در محاسبه قیمت پایانی نماد مورد نظر، برای دوره مشخصی که از 5 جلسه معاملاتی متوالی بیشتر نبود، حذف می‌شد.
افزون بر این، فهرست شرکت‌های دارای‌گره معاملاتی پس از تایید مدیرعامل بورس و دست‌کم یک روز پیش از حذف حجم مبنا، از طریق سامانه معاملات و همچنین سایت رسمی بورس اوراق بهادار تهران به اطلاع عموم می‌رسید.
بر اساس این شرایط پس از رفع‌گره معاملاتی و روان شدن معاملات سهم یا خاتمه دوره پیش‌بینی شده، حجم مبنا در محاسبه قیمت پایانی سهام شرکت لحاظ می‌شد.
اما دیری نپایید که در 18 شهریور ماه سال 86، بورس اوراق بهادار در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که اجرای دستورالعمل رفع‌گره‌های معاملاتی تا اطلاع ثانوی به تعویق می‌افتد.
به گزارش روابط عمومی بورس اوراق بهادار تهران، علت این تعویق، رفع برخی ابهامات درباره اجرای این مصوبه اعلام شده بود.
ولی کمتر از یک ماه بعد اعلام شد، دستورالعمل رفع‌گره معاملاتی در بورس اوراق بهادار تهران از شنبه هفتم مهر 86 اجرا می‌شود.
بر این اساس در این دستورالعمل، اصلاحات سازمان بورس و اوراق بهادار نیز اعمال و متن کامل دستورالعمل به این شرح اعلام شد.
1.‌گره معاملاتی وضعیتی است که در آن یک نماد معاملاتی به‌رغم برخورداری از صف سفارش خرید یا فروش حداقل معادل یک برابر حجم مبنا برای شرکت‌های با سه‌میلیارد سهم و بیشتر و دو برابر حجم مبنا برای سایر شرکت‌ها، به علت عدم تقارن قیمت‌های درخواست خرید و فروش، حداقل به مدت ده جلسه معاملاتی متوالی مورد معامله قرار نگیرد یا متوسط معاملات روزانه آن در این دوره (به استثنای معاملات در نماد ژعمده)، کمتر از 5‌درصد حجم مبنا باشد.
2. برای رفع‌گره معاملاتی، تاثیر حجم مبنا در محاسبه قیمت پایانی نماد مورد نظر، برای دوره مشخصی که از 5 جلسه معاملاتی متوالی بیشتر نیست، حذف می‌شود.
3. فهرست شرکت‌های دارای‌گره معاملاتی براساس وضعیت سفارشات پایان جلسه معاملاتی و حجم معاملات آخرین ده جلسه معاملاتی توسط بورس استخراج و حداکثر تا ساعت 16 همان روز از طریق سامانه معاملات و همچنین سایت این شرکت به اطلاع عموم می‌رسد. حذف حجم مبنا در جلسه معاملاتی روز بعد اعمال خواهد شد.
4. پس از رفع‌گره معاملاتی یا خاتمه دوره پیش‌بینی شده در بند 2، حجم مبنا در محاسبه قیمت پایانی سهام شرکت لحاظ می‌شود. در نهایت یک روز پس از اجرای دستورالعمل رفع گره معاملاتی سایت بورس تهران از معامله‌گران خواست در ارزیابی جو عمومی بازار به تاثیر اجرای دستورالعمل رفع‌گره‌های معاملاتی در کاهش شاخص‌ها توجه کنند.

انواع معاملات در بورس

مقررات حاکم بر بورس ، انواع معاملات بورس را تعیین و در هر مورد تکالیف و تعهدات طرفین و کارگزاران آنها را مشخص کرده است. معاملات سهام در بورس به سه نوع عادی، عمده و بلوکی تقسیم و به شیوه حراج انجام می شود. خریدار و فروشنده ناگزیرند برای انجام این معاملات بورسی به کارگزار مراجعه نمایند.

۱-معاملات عادی (خرد)

معاملات عادی آن دسته از قراردادها هستند که در تمام روزهای کاری بورس به منظور خرید و فروش سهام منعقد می شوند. معامله خرد عنوانی است که معامله گران و فعالان بازار به این معاملات روزمره اطلاق می کنند و در مقررات چنین عنوانی به کار نرفته است. انجام معاملات عادی مشمول شرایط و مقررات مخصوص به خود می باشد.

الف. تعیین قیمت سهام در بورس

بر خلاف معامله سهام در خارج از بورس که بدون هیچ گونه محدودیتی انجام می شود، برای تعیین قیمت سهام در بورس قواعد محدود کننده ای وضع شده است. قیمت سهام در بورس بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می شود اما دامنه تغییر قیمت، دامنه محدودی است که به پیشنهاد هیات مدیره بورس تعیین می شود و اصطلاحا دامنه نوسان روزانه قیمت نامیده می شود. به موجب بند ۱۸ ماده ۱ آئین نامه معاملات در بورس اوراق بهادار تهران مصوب 1385 شورای بورس، دامنه نوسان قیمت، پایین ترین تا بالاترین قیمتی است که در آن دامنه، طی یک یا چند جلسه رسمی معاملاتی بورس، قیمت می تواند نوسان داشته باشد.

ب. محدودیت حجمی و حجم مبنا در خرید سهام بورس

معیار دیگری که در تعیین قیمت سهام موثر می باشد، حجم مبنا است. حجم مبنا تعداد اوراق بهادار از یک نوع است که هر روز باید مورد داد و ستد قرار گیرد تا کل درصد تغییر آن روز در تعیین قیمت روز بعد ملاک باشد . بورس بر اساس محاسبات ریاضی تعداد سهام هر شرکت که باید در هر روز کاری معامله شود تا قیمت سهام بر تاثیر حجم مبنا در معاملات بورس آن مبنا تعیین گردد را اعلام می کند. در تعیین حجم مبنا میزان سرمایه شرکت ها موثر است.

محدودیت حجمی محدودیت دیگری برای بر اصل آزادی قراردادها در معاملات بورس محسوب می شود به این معنی که هر شخص در زمان واحد حق خرید یا فروش بیش از درصد تعیین شده سهام در بورس را ندارد.

ج. پرداخت مبلغ و انتقال سهام در معاملات بورس

پس از وقوع معامله، بحث پرداخت ثمن و دریافت ثمن مطرح می شود.

ماده ۱۱ آیین نامه معاملات بدین منظور مدت سه روز کاری را تعیین کرده است. وجوه مربوط به سهام معامله شده در بورس همراه با وکالت نامه فروش سهام و اصل سهام باید حداکثر تا ۷۲ ساعت از تاریخ معامله بین کارگزاران خریدار و فروشنده رد و تاثیر حجم مبنا در معاملات بورس بدل گردد. کارگزار فروشنده موظف است تشریفات مربوط به انتقال سهام معامله شده را ظرف ۷۲ ساعت (سه جلسه معاملاتی) از تاریخ معامله انجام داده و سهام را تحویل خریدار نماید.

نقض تعهد در معاملات خرد سهام بورس

اولین شرط مسئولیت قراردادی وجود پیمانی نافذ و الزام آور میان زیاندیده و خوانده دعوا است. هرجا که تعهد ناشی از قرارداد انجام نشود و اجرای مستقیم آن امکان نداشته باشد مسئولیت قراردادی مطرح است.

نقض تعهد در معاملات خرد سهام بورس در روابط خریدار و کارگزار قابل تصور است، به این صورت که ممکن است خریدار وجه را به موقع به کارگزار نپردازد یا اصلا پرداخت نکند.

در روابط بین فروشنده و کارگزار وضعیت بر عکس است یعنی ممکن است کارگزار وجه ناشی از معامله را به مشتری پرداخت نکند. در آراء صادره ملاحظه می شود هرگاه تقصیر کارگزار موجب ورود خسارت به مشتری شده باشد هیات داوری کارگزار را محکوم به جبران خسارت نموده و تعهدی یا تفریط وی مانند هر قرارداد نمایندگی دیگر موجب مسئولیت او شده است.

همچنین در روابط شرکت کارگزاری و سپرده گذاری نیز نقض تعهد و عدم پرداخت به موقع وجوه امکان پذیر است، موضوعی که تسویه معاملات را بسیار بیشتر با مشکل مواجه می کند. چرا که عدم ایفای تعهدات یک کارگزار بر کل پروسه تسویه در بازار اوراق بهادار تاثیر می گذارد و ضمانت اجراهای عادی برای پوشش خسارت ناشی از اقدام کارگزار کفایت نمی کند.

متاسفانه در روابط بین کارگزاران و مشتریان آنها در ایران، قرارداد جامعی که حدود حقوق و تعهدات طرفین را تبیین کند وجود ندارد. صرفا دستور خرید و فروش سهام و فرم هایی که بعضا ناقص و بسیار محدود هستند در روابط بین آنها حاکم است، موضوعی که نه منافع کارگزار را تامین می کند و نه منافع مشتری کارگزاری را، با این حال همین فرم های ناقص، نقش قرارداد را ایفا می کنند.

تنها قرارداد موجود قرارداد عضویت در صندوق تضمین است که در دستورالعمل صندوق تضمین تسویه معاملات بورس اوراق بهادار تهران پیش بینی شده است. هدف از تاسیس این صندوق جلوگیری از بروز بحران ناشی از نقض تعهدات یک عضو بوده است. در این دستورالعمل واژه نکول به جای نقض تعهد به کار رفته و اینگونه تعریف شده است: عدم پرداخت بدهی ناشی از معاملات اوراق بهادار در موعد مقرر در روز تسویه توسط اعضای پایاپای .اما از آنجا که هیچ محدودیت حجمی برای کارگزاران در معاملات سهام وجود ندارد لذا سقف تعهد آنها نامحدود است و صندوق توانایی جبران تمام این موارد را ندارد لذا در ماده ۴ دستورالعمل تضمین پیش بینی شده است که صندوق تضمین حداکثر تا سقف منابع قابل پرداخت خود و در چارچوب مفاد این دستورالعمل نسبت به پوشش نکول اعضا اقدام می نماید.

در صورت نکول عضو در شرایط زیر موضوع توسط شرکت سپرده گذاری مرکزی به مرجع رسیدگی به تخلفات ارجاع می شود:

  • در صورتی که تامین بدهی نکول شده عضو، بر اساس دستورالعمل از محل منابع صندوق تضمین ممکن نباشد.
  • در صورتی که بدهی نکول شده عضو بر اساس دستور العمل از محل منابع صندوق پرداخت شده لکن عضو نکول کرده در مهلت های مقرر نسبت به باز پرداخت آن به همراه جریمه تاخیر مربوطه به صندوق تضمین خودداری نماید.
  • در صورتی که عضو، در یک دوره سه ماهه مرتکب نکول بیش از یک روز کاری شود.

شرکت سپرده گذاری مرکزی جهت وصول مطالبات صندوق تضمین از هر عضو نسبت به طرح دعوی از مجرای کمیته سازش و هیات داوری اقدام می نماید.

۲-معاملات عمده

در بورس تهران معاملات عمده بر اساس تعداد سهام موضوع معامله و سرمایه شرکت تعیین می شوند. مطابق بند ۱۹ ماده ۱ دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران :(( معامله عمده ، معامله ای است که تعداد سهام یا حق تقدم قابل معامله در آن، در شرکت هایی که سهام پایه آنها بیش از سه میلیارد عدد است، بزرگتر یا مساوی ۵ درصد باشد.)) به عبارتی با توجه به مبلغ اسمی سهام که صد تومان است در شرکت هایی با سرمایه بیش از سیصد میلیارد تومان، معامله بیشتر از یک درصد سهام و در شرکت هایی با سرمایه مساوی یا کمتر از سیصد میلیارد تومان، معامله بیش از ۵ درصد سهام شرکت در زمره معاملات عمده تلقی می شود. در معاملات عمده دامنه نوسان قیمت و محدودیت حجمی اعمال نمی شود.

بنابراین در معاملات عمده باید حداقل یکی از شرایط زیر وجود داشته باشد:

  • تعداد سهام مورد معامله، از کل سهام آن شرکت به میزان معینی بیشتر باشد؛
  • حجم معاملات آن، طی یک دوره معین از کل حجم معاملات بازار بیشتر باشد.

دلیل وضع مقررات خاص برای معاملات عمده، اهمیتی است که عمدتا معامله این تعداد سهام در برنامه کسب و کار شرکت و در نتیجه تصمیم سرمایه گذاران و قیمت سهام دارد. نوعا معاملات این میزان سهام توسط اشخاصی صورت می گیرد که قصد مدیریت شرکت را داشته باشند.

بنابراین با توجه به تاثیر این معاملات نه تنها همه سهامداران باید از چنین معاملاتی مطلع باشند بلکه شرایط رقابت برای تصاحب آن و قیمت معامله با معاملات عادی نیز بایستی تفاوت داشته باشد.

معاملات عمده به دو نوع معاملات عمده ی عادی و معاملات شرایطی تقسیم می شوند؛ در نوع معاملات عادی، نقل و انتقال ثمن و سهام در مدت ۳ روز کاری انجام می شود، اما در معاملات عمده شرایطی، خارج از ساز و کار بورس و یا فرابورس، پرداخت بخشی از وجه به صورت مدت دار انجام می شود.

عدم ایفای تعهدات در معاملات عمده سهام بورس

نحوه ورود خسارت و جبران آن در معاملات عمده با معاملات خرد متفاوت است. این خسارت در سه مرحله قابل تصور است:

۱- نقض تعهد فروشنده پس از انتشار اطلاعیه معامله عمده و قبل از تعیین برنده معامله؛

۲- نقض تعهد خریدار پس از برنده شدن در رقابت و پیش از قطعیت معامله؛

۳- نقض تعهد فروشنده پس از تعیین برنده رقابت و پیش از قطعیت معامله.

نقض تعهد در معاملات بورسی علاوه بر ضمانت اجراهای حقوقی دارای ضمانت اجرای انضباطی نیز می باشد.

۳. معاملات بلوکی

سفارشی که برای خرید یا فروش بخش بزرگی از یک نوع اوراق بهادار ثبت می گردد، معامله ی بلوکی نامیده می شود. در معاملات بلوکی نیز درست مانند معاملات عمده، قواعد مربوط به محدودیت حجمی و محدودیت قیمتی رعایت نمی شود.

در ایران یک بازار مجزا برای انجام معاملات بلوکی ایجاد شده که به آن بازار بلوک گفته می شود و ساعت شروع و پایان و طول هر جلسه معاملاتی در آن مانند بازار عادی می باشد. به طور معمول، سرمایه گذاران حقوقی وارد معاملات بلوکی می شوند. در معاملات بلوکی، سرمایه گذاران می توانند سهام و حق تقدم قابل معامله ی بورسی را در شرایطی که حجم آن حداقل ۵۰ برابر محدودیت حجم سفارش در بازار عادی و یا ارزش معامله ای آن معادل ۲۰ میلیارد باشد را در این بازار معامله کنند؛ البته در شرایطی که این پیشنهاد مشمول نصاب های معامله عمده نباشد.

رابطه‌ی حجم معامله و قیمت در بورس چگونه است؟

فراگرفتن تحلیل تکنیکال و استفاده از آن می‌تواند کمک بزرگی برای سرمایه‌گذارانی باشد که می‌خواهند در نقاط خوبی وارد سهم شده و در بهترین زمان ممکن از آن خارج شوند. عموماً تحلیل گران نه با یک نشانه که پس از دریافت چندین نکته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی مثبت در خصوص شرایط مناسب برای خرید، وارد یک سهم می‌شوند. یکی از روش‌هایی که در تحلیل سهام بسیار حائز اهمیت است استفاده از حجم معاملات است که معامله‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گران تازه‌وارد بازار معمولاً از آن غافل‌اند. در این مقاله به بررسی انواع قیمت، حجم معاملات و دلایل اهمیت آن و نحوه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی استفاده از آن در معاملات خود می‌پردازیم.

انواع قیمت در بورس

همان‌طور که در معاملات خود و نیز در تابلوی معاملاتی مشاهده کرده‌اید انواع مختلفی از قیمت وجود دارد که هرکدام کارایی خود را دارد اما چون مبنای کلی بازار بر قیمت پایانی است، ما نیز هر جا اسمی از قیمت آوردیم منظورمان همان قیمت پایانی است. قیمت پایانی یک سهم قیمتی است که مبنای معاملات روز معاملاتی بعدی قرار می‌گیرد.

در واقع قیمت پایانی خود با مفهوم حجم معاملات پیوند عمیقی دارد زیرا که در شکل‌گیری آن تأثیرگذار است. باید بدانیم محاسبه قیمت پایانی در دو حالت انجام می‌شود. ۱‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حجم سهام معامله شده کمتر از حجم مبنا باشد. ۲‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حجم سهام معامله شده مساوی یا بیشتر از حجم مبنا باشد. حجم مبنا تعداد سهام مقرر شده از سمت سازمان بورس است که باید در هر روز معاملاتی جابه‌جا شود. اگر حجم معاملات از حجم مبنا کمتر باشد در این شرایط بر قیمت معامله برای روزهای آتی اثرگذار خواهد بود.

حجم معاملات چیست؟

به بیان ساده حجم معاملات به مجموع تعداد کل سهم‌های جابه‌جا (معامله) شده در یک نماد معاملاتی گفته می‌شود. حجم معاملاتی در تمامی بازارهای بورسی یا قراردادی کاربرد دارد. برای مثال فرض کنید که سهام abc دارای ۲ معامله است. سرمایه‌گذار اول ۴۰۰ سهم و سرمایه‌گذار دوم ۳۰۰ سهم از سهام abc را خریده‌اند. پس حجم معاملات abc تا این لحظه برابر ۷۰۰ خواهد بود. حجم معاملات را می‌توان برای کل معاملات بازار در تمام نمادها نیز محاسبه و استفاده نمود. یکی دیگر از مواردی که دارای اهمیت است و در برخی موارد کاربردی است، حجم معاملات در هر قیمت است که واکنش فعالین بازار در آن قیمت را بهتر نمایش می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهد.

اهمیت رابطه تاثیر حجم مبنا در معاملات بورس حجم معامله و قیمت سهام

حجم معاملات نه‌تنها در بازار بورس ایران بلکه در بیشتر بازارهای مالی سراسر دنیا دارای اهمیت زیادی است. باید این نکته را در نظر بگیریم که حجم معاملات دارای ارجحیت بیشتری نسبت به قیمت معاملات است. اما افزایش یا کاهش این حجم‌ها به چه معناست؟ ممکن است تصور کنید افزایش حجم معاملات نشانهٔ فروش سهم است اما باید تأمل بیشتری در این زمینه داشته باشیم. توجه به نمودار قیمت سهم کاری است که باید در این شرایط انجام دهیم زیرا که مثلاً ممکن است با افزایش قیمت حجم معاملات کاهش یابد که علامتی است که به ما می‌گوید حرکت صعودی سودسازی در پیش نداریم. همان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌طور که اگر حجم و قیمت سهم هم‌زمان افزایش یافت می‌توانیم منتظر تغییرات مثبتی برای سهام خود باشیم.

همچنین اگر قیمت در سطوح پایینی و یک‌روند نزولی باشد و با افزایش حجم روبرو باشیم، نوید تغییر روند و یک رشد خوب را می‌دهد؛ بنابراین بررسی هم‌زمان حجم معاملات و قیمت‌ها بسیار حائز اهمیت است.

رابطه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی حجم معامله و قیمت و سایر پارامترها

حجم معاملات از جمله موارد با اهمیتی است که بر روی پارامترهای مختلفی اثرگذار است. توجه مداوم به حجم معاملات برای استنتاج نتایج صحیح در خصوص مؤلفه‌هایی که در ادامه مطرح خواهیم کرد الزامی است و این درست همان نکته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای است که وجه افتراق میان معامله‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گران حرفه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای و معامله‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گران مبتدی است.

• نقدشوندگی

نقدشوندگی را می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌توان سرعت تبدیل دارایی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها به پول نقد ضمن درنظرگرفتن هزینه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مبادلاتی دانست. مطابق تعریف، نقدشوندگی یکی از مسائل بسیار بااهمیت در خصوص هر سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری است و یکی از مؤلفه‌هایی است که در مقایسه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی بازارهای سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری با یکدیگر از آن استفاده می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود. اما برای پی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بردن به میزان نقدشوندگی یک سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌توان از حجم معاملاتی آن کمک گرفت و به وسیله‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی آن شرایط یک سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری را در پارامتر نقدشوندگی سنجید. هرچه حجم معامله‌ها بیشتر باشد نشان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهنده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی آن است که میزان نقدشوندگی سهام نیز بیشتر خواهد بود. سهمی که نقدشوندگی مناسبی داشته باشد بیشتر موردتوجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته و بنابراین با بهبود حجم معاملاتی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اش، ورود و خروج به آن سهل‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تر خواهد بود و سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاران در صفوف عریض‌وطویل خریدوفروش با مشکل مواجه نخواهند شد.

• حباب بازار

اگر سهمی نوسانات نامنظم و بدون دلیل مناسب بنیادی داشته باشد، بی‌اعتمادی مردم و سرمایه‌گذاران را در پی خواهد داشت. با بی‌اعتمادی مردم و خروج سرمایه از سهم و سوق سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی مردم به بازارهای رقیب، کاهش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های محسوسی در حجم معاملات احساس خواهد شد. بدین ترتیب در شرایطی که بازاری رشد قیمتی را دارد اما هم‌زمان خروج پول را هم تجربه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند و با افت حجم همراه است، این پیام را متبادر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند که بازار یا سهم مدنظر دارای حباب قیمتی است.

به‌طورکلی باید در نظر داشته باشیم که بررسی رابطه قیمت و حجم تاثیر حجم مبنا در معاملات بورس تاثیر حجم مبنا در معاملات بورس در بازه‌های زمانی مختلف، متفاوت خواهد بود. یعنی تحلیل رابطه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی این دو وابسته به شرایط است اما می‌دانیم که بهتر است بازه‌های زمانی بلندمدت‌تری برای بررسی اثرگذاری این دو عامل بر هم در نظر بگیریم. زیرا که در کوتاه‌مدت ممکن است هر یک تحت شرایط خاصی دستخوش تغییرات گردد.

بهبود معاملات با استفاده از حجم

یکی از مفاهیم بااهمیت در خصوص سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری در هر بازاری روند آن بازار است. هر سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری باید بتواند روند بازاری که قصد سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری در آن دارد را شناسایی کرده و مطابق با آن اقدام به سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری در بازار مدنظر خود کند.

پس از تشخیص روند مسئله‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی حائز اهمیت دیگری که موضوعیت پیدا خواهد کرد، بحث قدرت روند است. میزان قدرت روندها ارتباط تنگاتنگی با ادامه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دار بودن آن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها از منظر زمانی دارد؛ بنابراین شناسایی قدرت و ضعف روند نیز بسیار حائز اهمیت خواهد بود. برای شناسایی قدرت و ضعف روند یکی از مواردی که کمک بسیار زیادی خواهد کرد، مسئله‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی مربوط به حجم معاملات است. قدرت یا ضعف روندها اطلاعاتی است که از بررسی حجم معاملات قابل‌مشاهده است. ما نیاز به شناسایی حرکت‌های قوی و ورود به آن‌ها داریم. اگر بازار روندی ضعیف داشته باشد آنگاه شناسایی معکوس شدن بازار، ارزشمند خواهد بود.

بنابراین می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌توان گفت توجه به حجم معاملات و ارتباط آن با قیمت در هر شرایطی برای بهبود معاملات کمک‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کننده خواهد بود.

• تأیید روند

بازاری که درحال‌ رشد یا نزول روند دار و قدرتمند است، حجم معاملاتی بالایی خواهد داشت. بیشتر شدن خریداران و افزایش حجم معاملات کمک شایانی به صعود قیمت‌ها خواهد داشت البته که برعکس این قضیه نیز صادق است و بازار رو به نزول نیز با افزایش فشار فروش ریزش شارپ تری را تجربه می‌کند.
اگر در روند صعودی شاهد کاهش حجم معاملات باشیم نشان کم‌شدن جذابیت آن نماد خواهد بود. پس به‌طورکلی روند قوی سهم عموماً با حجم معاملاتی بالا همراه است.

• اشباع حرکت و حجم معاملات

گاهی در بازار، سرمایه‌گذارانی وجود دارند که مدت زیادی است صبر کرده‌اند. این افراد هنگامی‌که در رشد بیشتر و دریافت سودهای بالاتر شک دارند، ممکن است با اقدام به معامله جهت بازار را معکوس کنند.
در بازارهای دارای روند چه صعودی و چه نزولی پس از مدتی قیمت‌ها اشباع می‌شود. اشباع‌ها حرکاتی هستند که با افزایش حجم معاملات همراه است.
برای مثال هنگامی که بازار نزولی است فشار زیادی بر سرمایه‌گذاران می‌آید و این ترس و فشار فروش باعث افت بیشتر قیمت‌ها و بالاتر رفتن حجم معاملات می‌شود که نشانه‌ای برای تمام شدن روند نزولی است.

• تاریخ حجم معاملات

یکی از جملات پرکاربرد بورس آن است که تاریخ تکرار می‌شود، اما حجم معاملات باید مرتبط با تاریخ اخیر باشد. مورد قیاس قراردادن حجم معاملات امروز با معاملات چند دهه قبل کاری غیرمنطقی است و اطلاعات درستی به ما نمی‌دهد.

جمع‌بندی پیرامون حجم معامله و قیمت

حجم معاملاتی و رابطه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی آن با قیمت یک دانش بسیار حیاتی برای کسانی است که می‌خواهند سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری کم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ریسک و دقیقی داشته باشند. سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاران حرفه‌ای همواره از این روش استفاده می‌کنند تا ضعف و قدرت بازار و سهام مد نظرشان را بسنجند. باید به یاد داشته باشیم که استفاده از حجم نه یک روش صرف بلکه یک ابزار کمکی برای تحلیل دقیق‌تر و اطمینان از وضعیت بازار است. به کمک حجم معاملات می‌توانیم نقاط شکل‌گیری یا تضعیف روندها را بهتر تشخیص دهیم.

رابطه حجم مبنا و حجم معاملات و تاثیر آن بر قیمت پایانی

قیمت پایانی میانگینی از قیمت های معامله شده سهم در ساعات معاملاتی و در یک روز معاملاتی طبق حجم معاملات تاثیر حجم مبنا در معاملات بورس است. معامله سهم در ابتدای روز بعد، طبق قیمت پایانی، آغاز می شود.

رابطه حجم مبنا و حجم معاملات و تاثیر آن بر قیمت پایانی

به گزارش خبر24، فسهامداران بازار سرمایه همچون سایر سرمایه گذاران پیش از سرمایه گذاری باید مجموعه ای از آموزش ها را فرا بگیرند. این روزها فعالیت در بورس بیش از هر زمان دیگری به دغدغه گروهی از افراد تبدیل شده است، به همین دلیل قصد داریم شما را با یکی از مفاهیم بازار سرمایه آشنا کنیم.
قیمت پایانی چیست؟

قیمت پایانی میانگینی از قیمت های معامله شده سهم در ساعات معاملاتی و در یک روز معاملاتی طبق حجم معاملات است. معامله سهم در ابتدای روز بعد، طبق قیمت پایانی، آغاز می شود.

قیمت پایانی سهم همیشه با آخرین قیمت سهم برابر نخواهد بود چون قیمت سهام شرکت‌ها، زمانی قادر خواهند بود بیشترین مقدار تاثیر حجم مبنا در معاملات بورس افزایش یا کاهش روزانه‌ را تجربه کنند که حجم بسیار زیادی از آن سهم در طول ساعت معاملاتی مورد معامله قرار بگیرد. برای بررسی عوامل موثر بر قیمت سهام یکی از گزینه های تاثیر گذار همین قیمت پایانی در بورس است.

رابطه حجم مبنا و حجم معاملات و تاثیر آن بر قیمت پایانی

اگر میزان حجم معاملات سهم دست کم برابر با حجم مبنا باشد، در این صورت قیمت پایانی سهم را همان میانگین موزون محاسبه شده، در نظر می‌گیرند و در سامانه معاملات ثبت می‌شود.

در صورتی که میزان حجم معاملات سهم کمتر از حجم مبنا باشد به اندازه همان مقدار نسبت، از مقدار کاهش یا افزایش قیمت سهم هم کم می شود و قیمت پایانی هم بر همین اساس محاسبه و در نهایت در سامانه معاملات ثبت می شود.

زمانی که مقدار معاملات سهم از حجم مبنا کمتر باشد، مقدار و درصد افزایش یا کاهش قیمت سهم نیز کمتر از حداکثر میزان افزایش یا کاهش تعیین شده براساس مقررات خواهد بود.

قیمت پایانی سهم براساس میانگین وزنی قیمت سهم در طول یک روز معاملاتی، تعیین می‌شود.

میانگین وزنی چیست و نحوه محاسبه آن؟

برای محاسبه مقدار میانگین وزنی باید یک مجموعه عامل‌های نابرابر و برای هر یک از عامل‌ها، وزن یا ارزش معینی در نظر بگیرید و آن عامل را در وزن مشخص ضرب کرده و در نهایت جمع این ارقام حاصل شده را بر مجموع وزن‌ها تقسیم کنید.

اگر مثلث تعادل، قیمت پایانی فرض شود و قیمت‌های معامله شده با حجم یکسان باشد میانگین قیمت در نقطه مرکز، تاثیر حجم مبنا در معاملات بورس سطح تعادل را برقرار کرده است، اما اگر قیمت‌ها با حجم‌های متفاوتی معامله شوند میانگین قیمت برای برقراری سطح تعادل نزدیک می‌شود به آن قیمتی که بیشتر معامله روی آن انجام شده است.
حجم مبنا و تاثیر آن بر روی قیمت پایانی سهام

توجه به این نکته ضروری است که در بازار بورس اوراق بهادار، شرکت‌های بورسی دارای حجم مبنا هستند و حجم مبنا روی قیمت پایانی سهم تاثیرگذار خواهد بود.

سامانه معاملاتی بازار بورس میانگین قیمت سهم در طول روز را که به صورت اتوماتیک و لحظه‌ای محاسبه می کند و به بررسی حجم معاملات با حجم مبنا می پردازد.

در صورتی میزان حجم معاملات سهم به میزان کمترین مقدار حجم مبنا باشد، میانگینی که محاسبه می شود تحت عنوان قیمت پایانی سهم در تابلوی معاملات ثبت می شود.

ولی در صورتی که حجم معاملات سهام از حجم مبنا کمتر باشد به همان نسبت از مقدار کاهش یا افزایش قیمت پایانی سهم کاسته خواهد شد و این قیمت در تابلوی معاملات ثبت خواهد شد.
حجم مبنای شرکت های فرابورسی:

طبق قانون موجود در سازمان فرابورس ایران مقدار حجم مبنای شرکت‌های فرابورسی، یک است و به همین دلیل است که سهام قادر خواهد بود تا با اولین معامله قیمت پایانی آن را به بیشترین و کمترین قیمت خودش برساند.

در صورتی که در بازار فرابورس سهامی در یک روز معاملاتی قیمت‌های متفاوت با حجم‌های مختلف معامله شود، قیمت پایانی این شرکت طبق همان میانگین وزنی محاسبه می شود.

محاسبه قیمت پایانی در ۳حالت بیشتر، کمتر و مساوی با حجم مبنا

بر اساس آنچه که در مطالب بالا اشاره کردیم قیمت پایانی در واقع نوعی میانگین وزنی قیمت استو

حالت ۱- حجم معامله شده کمتر از حجم مبنا باشد:

نحوه محاسبه قیمت پایانی در بورس

حالت ۲- حجم معامله شده مساوی یا بیشتر از حجم مبنا باشد.


مثالی برای تعیین قیمت پایانی

به طور مثال، قیمت سهمی در ابتدای ساعت معاملاتی روز یکشنبه، ۲۰۰ تومان است و مقدار میانگین قیمت معاملات این سهم در طول ساعات مطالعه روز یکشنبه ۲۰۶ تومان باشد در نتیجه میانگین قیمت سهم در آخرین ساعت معاملاتی روز شنبه، در مقایسه با ساعات ابتدایی، ۶ تومان یعنی به میزان ۳ درصد رشد داشته است.

در صورتی که تعداد سهام معامله شده در آن شرکت در طول ساعات معامله روز یکشنبه، با حجم مبنا برابر باشد، در روز یکشنبه قیمت پایانی سهم ، همان ۲۰۶ تومان است، اما در صورتی که تعداد سهام معامله شده آن شرکت، فقط به اندازه نصف حجم مبنای تعیین شده برای این سهم باشد، مقدار افزایش سهم از ۶ تومان، کاهش پیدا می کند و به ۳ تومان می‌رسد و قیمت پایانی سهم هم در روز یکشنبه، معادل با ۲۰۳ تومان خواهد بود.
تفاوت قیمت پایانی سهم با قیمت آخرین معامله

قیمت آخرین معامله به آخرین قیمتی گفته می‌شود که در طول یک دوره زمانی به طور مثال یک روز کاری معامله شده باشد. نام دیگر قیمت آخرین معامله، قیمت بسته شدن و معادل انگلیسی آن Close Price است.

قیمت پایانی میانگینی از قیمت های معامله شده سهم در ساعات معاملاتی و در یک روز معاملاتی طبق حجم معاملات است توجه داشته باشید که حتما نباید قیمت پایانی با قیمت آخرین معامله یکسان باشد.

تغییر حجم مبنای معاملات فرابورس

تغییر حجم مبنای معاملات فرابورس

به گزارش خبرنگار پول نیوز ، در پی تغییر حجم مبنا در معاملات بورس اوراق بهادار، شرکت فرابورس ایران نیز با صدور اطلاعیه‌ای در خصوص اعمال حجم مبنا در بازارهای اول، دوم و پایه فرابورس اعلام کرد: با عنایت به موافقت شورای عالی بورس و اوراق بهادار و مصوبات روز چهارشنبه 7 اسفندماه سال جاری موضوع ششصد و بیست و هفتمین جلسه هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار مقرر شد از روز دوشنبه 12 اسفندماه سال مذکور برای تمامی شرکت‌های مندرج در بازارهای اول، دوم و پایه فرابورس ایران حجم مبنا 4 در 10 هزار تعداد سهام شرکت اعمال شود.

لازم به ذکر است تاثیر حجم مبنا در معاملات بورس حداقل و حداکثر ارزش مبنای قابل اعمال به شرح زیر تعیین می‌شود:

حداقل ارزش مبنا برای بازارهای اول و دوم 50 میلیارد ریال و در بازار پایه حداقل ارزش مبنا برای تابلوی زرد 20 میلیارد ریال، تابلوی نارنجی 10 میلیارد ریال و تابلوی قرمز 5 میلیارد ریال می‌باشد.

همچنین در تمامی این بازار حداکثر ارزش مبنای شرکت‌های با سرمایه 20 هزار میلیارد ریال و بالاتر، 120 میلیارد ریال و شرکت‌های با سرمایه کمتر از 20 هزار میلیارد ریال، 100 میلیارد ریال تعیین می‌شود.

بر پایه این اطلاعیه، تعداد حجم مبنای هر سهم، بر اساس قیمت پایانی سهام در آخرین روز معاملاتی هر هفته محاسبه و از اولین روز معاملاتی هفته بعد اعمال می‌شود. همچنین در صورت اعمال اقدامات شرکتی، تغییرات حجم مبنا بر اساس مقررات و با رعایت نصاب‌های این مصوبه محاسبه و اعمال می‌شود.

گفتنی است به حداقل تعداد سهامی که باید در طول یک روز معامله شود تا قیمت اصلی (پایانی) آن سهم بتواند نوسان مثبت یا منفی داشته باشد، «حجم مبنا» گفته می‌شود. حجم مبنا ابزاری است که تنها در بورس تهران برای کمک به حفظ آرامش در معاملات از آن استفاده می‌شود. به‌این‌ترتیب که این ابزار باعث کاهش هیجانات کاذب قیمت سهام شرکت‌های بورسی شده و هم‌چنین از افت یا رشد بی‌رویه آن جلوگیری می‌کند.

در تعیین میزان آن هیچ معامله گری دخالت نداشته و به‌طور خودکار توسط سامانه معاملات اندازه‌گیری می‌شود. برای مشاهده حجم مبنای مربوط به هر نماد بورسی، می‌بایست در سایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران tsetmc.com به جستجوی نماد موردنظر پرداخت.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.